Proverbs · Modern Greek Bible: Vamvas (1850)
Proverbs 30 Modern Greek Bible: Vamvas (1850)
Audio: World English Bible (WEB), read by Winfred W. Henson · About the recordings
Notes on this text (2)
- The Old Testament is translated from the Hebrew, not from the Septuagint read in the Orthodox Church; there are no deuterocanonical books.
- Katharevousa (learned 19th-century Greek), as in the CrossWire module (text from theword.gr).
Vamvas Modern Greek Bible: Vamvas (1850)
RV1909 Reina-Valera 1909
WEB World English Bible (Classic, with Deuterocanon)
1 Οι λόγοι του Αγούρ, υιού του Ιακαί· τουτέστιν ο χρησμός, τον οποίον ο άνθρωπος ελάλησε προς τον Ιθιήλ, προς τον Ιθιήλ και τον Ούκαλ.
1 PALABRAS de Agur, hijo de Jachê: La profecía que dijo el varón á Ithiel, á Ithiel y á Ucal.
1 The words of Agur the son of Jakeh, the revelation: the man says to Ithiel, to Ithiel and Ucal:
2 Βεβαίως εγώ είμαι ο αφρονέστερος των ανθρώπων, και φρόνησις ανθρώπου δεν υπάρχει εν εμοί·
2 Ciertamente más rudo soy yo que ninguno, ni tengo entendimiento de hombre.
2 “Surely I am the most ignorant man, and don’t have a man’s understanding.
3 και δεν έμαθον την σοφίαν, ούτε εξεύρω την γνώσιν των αγίων.
3 Yo ni aprendí sabiduría, ni conozco la ciencia del Santo.
3 I have not learned wisdom, neither do I have the knowledge of the Holy One.
4 Τις ανέβη εις τον ουρανόν και κατέβη; τις συνήγαγε τον άνεμον εν ταις χερσίν αυτού; τις εδέσμευσε τα ύδατα εν ιματίω; τις εστερέωσε πάντα τα άκρα της γης; τι το όνομα αυτού; και τι το όνομα του υιού αυτού, εάν εξεύρης;
4 ¿Quién subió al cielo, y descendió? ¿quién encerró los vientos en sus puños? ¿quién ató las aguas en un paño? ¿quién afirmó todos los términos de la tierra? ¿cuál es su nombre, y el nombre de su hijo, si sabes?
4 Who has ascended up into heaven, and descended? Who has gathered the wind in his fists? Who has bound the waters in his garment? Who has established all the ends of the earth? What is his name, and what is his son’s name, if you know?
5 Πας λόγος Θεού είναι δεδοκιμασμένος· είναι ασπίς εις τους πεποιθότας επ' αυτόν.
5 Toda palabra de Dios [es] limpia; es escudo á los que en él esperan.
5 “Every word of God is flawless. He is a shield to those who take refuge in him.
6 Μη προσθέσης εις τους λόγους αυτού· μήποτε σε εξελέγξη, και ευρεθής ψεύστης.
6 No añadas á sus palabras, porque no te reprenda, y seas hallado mentiroso.
6 Don’t you add to his words, lest he reprove you, and you be found a liar.
7 Δύο ζητώ παρά σού· μη αρνηθής ταύτα εις εμέ πριν αποθάνω.
7 Dos cosas te he demandado; no me [las] niegues antes que muera.
7 “Two things I have asked of you. Don’t deny me before I die.
8 Ματαιότητα και λόγον ψευδή απομάκρυνε απ' εμού· πτωχείαν και πλούτον μη δώσης εις εμέ· τρέφε με με αυτάρκη τροφήν.
8 Vanidad y palabra mentirosa aparta de mí. No me des pobreza ni riquezas; manténme del pan que he menester;
8 Remove far from me falsehood and lies. Give me neither poverty nor riches. Feed me with the food that is needful for me,
9 Μήποτε χορτασθώ και σε αρνηθώ και είπω, Τις είναι ο Κύριος; ή μήποτε ευρεθείς πτωχός κλέψω και λάβω το όνομα του Θεού μου επί ματαίω.
9 No sea que me harte, y [te] niegue, y diga, ¿Quién es Jehová? ó no sea que siendo pobre, hurte, y blasfeme el nombre de mi Dios.
9 lest I be full, deny you, and say, ‘Who is Yahweh?’ or lest I be poor, and steal, and so dishonor the name of my God.
10 Μη καταλάλει υπηρέτην προς τον κύριον αυτού· μήποτε σε καταρασθή και ευρεθής ένοχος.
10 No acuses al siervo ante su señor, porque no te maldiga, y peques.
10 “Don’t slander a servant to his master, lest he curse you, and you be held guilty.
11 Υπάρχει γενεά, ήτις καταράται τον πατέρα αυτής και δεν ευλογεί την μητέρα αυτής·
11 Hay generación que maldice á su padre, y á su madre no bendice.
11 There is a generation that curses their father, and doesn’t bless their mother.
12 Υπάρχει γενεά καθαρά εις τους οφθαλμούς αυτής, αλλά δεν είναι πεπλυμένη από της ακαθαρσίας αυτής.
12 Hay generación limpia en su opinión, si bien no se ha limpiado su inmundicia.
12 There is a generation that is pure in their own eyes, yet are not washed from their filthiness.
13 Υπάρχει γενεά, της οποίας πόσον υψηλοί είναι οι οφθαλμοί και τα βλέφαρα αυτής επηρμένα.
13 Hay generación cuyos ojos son altivos, y cuyos párpados son alzados.
13 There is a generation, oh how lofty are their eyes! Their eyelids are lifted up.
14 Υπάρχει γενεά, της οποίας οι οδόντες είναι ρομφαίαι και οι μυλόδοντες μάχαιραι, διά να κατατρώγωσι τους πτωχούς της γης και τους ενδεείς εκ μέσου των ανθρώπων.
14 Hay generación cuyos dientes son espadas, y sus muelas cuchillos, para devorar á los pobres de la tierra, y de entre los hombres á los menesterosos.
14 There is a generation whose teeth are like swords, and their jaws like knives, to devour the poor from the earth, and the needy from among men.
15 Η βδέλλα έχει δύο θυγατέρας, αίτινες φωνάζουσι, Φέρε, φέρε. Τα τρία ταύτα δεν χορταίνουσι ποτέ, μάλιστα τέσσαρα δεν λέγουσι ποτέ, Αρκεί.
15 La sanguijuela tiene dos hijas [que se llaman], Trae, trae. Tres cosas hay que nunca se hartan; [aun] la cuarta nunca dice, Basta:
15 “The leech has two daughters: ‘Give, give.’ “There are three things that are never satisfied; four that don’t say, ‘Enough!’:
16 Ο άδης, και η στείρα μήτρα· η γη, ήτις δεν χορταίνει από ύδατος, και το πυρ, το οποίον δεν λέγει, Αρκεί.
16 El sepulcro, y la matriz estéril, la tierra no harta de aguas, y el fuego que jamás dice, Basta.
16 Sheol, the barren womb, the earth that is not satisfied with water, and the fire that doesn’t say, ‘Enough!’
17 Τον οφθαλμόν, όστις εμπαίζει τον πατέρα αυτού και καταφρονεί να υπακούση εις την μητέρα αυτού, οι κόρακες της φάραγγος θέλουσιν εκβάλει και οι νεοσσοί των αετών θέλουσι φάγει.
17 El ojo que escarnece á su padre, y menosprecia la enseñanza de la madre, los cuervos lo saquen de la arroyada, y tráguenlo los hijos del águila.
17 “The eye that mocks at his father, and scorns obedience to his mother, the ravens of the valley shall pick it out, the young eagles shall eat it.
18 Τα τρία ταύτα είναι θαυμαστά εις εμέ, μάλιστα τέσσαρα δεν εννοώ·
18 Tres cosas me son ocultas; aun tampoco sé la cuarta:
18 “There are three things which are too amazing for me, four which I don’t understand:
19 Τα ίχνη του αετού εις τον ουρανόν· τα ίχνη του όφεως επί του βράχου· τα ίχνη του πλοίου εν μέσω της θαλάσσης· και τα ίχνη του ανθρώπου εν τη νεότητι.
19 El rastro del águila en el aire; el rastro de la culebra sobre la peña; el rastro de la nave en medio de la mar; y el rastro del hombre en la moza.
19 The way of an eagle in the air, the way of a serpent on a rock, the way of a ship in the middle of the sea, and the way of a man with a maiden.
20 Τοιαύτη είναι η οδός της μοιχαλίδος γυναικός· τρώγει και σπογγίζει το στόμα αυτής, και λέγει, Δεν έπραξα ανομίαν.
20 Tal es el rastro de la mujer adúltera: come, y limpia su boca, y dice: No he hecho maldad.
20 “So is the way of an adulterous woman: She eats and wipes her mouth, and says, ‘I have done nothing wrong.’
21 Διά τρία η γη ταράττεται, μάλιστα διά τέσσαρα, τα οποία δεν δύναται να υποφέρη·
21 Por tres cosas se alborota la tierra, y la cuarta no puede sufrir:
21 “For three things the earth trembles, and under four, it can’t bear up:
22 Διά τον δούλον, όταν βασιλεύση· και τον άφρονα, όταν χορτασθή άρτον·
22 Por el siervo cuando reinare; y por el necio cuando se hartare de pan;
22 For a servant when he is king, a fool when he is filled with food,
23 διά την μισητήν γυναίκα, όταν υπανδρευθή· και την δούλην, όταν εκδιώξη την κυρίαν αυτής.
23 Por la aborrecida cuando se casare; y por la sierva cuando heredare á su señora.
23 for an unloved woman when she is married, and a servant who is heir to her mistress.
24 Τα τέσσαρα ταύτα είναι ελάχιστα επί της γης, είναι όμως σοφώτατα·
24 Cuatro cosas son de las más pequeñas de la tierra, y las mismas son más sabias que los sabios:
24 “There are four things which are little on the earth, but they are exceedingly wise:
25 οι μύρμηκες, οίτινες είναι λαός αδύνατος αλλ' εν τω θέρει ετοιμάζουσι την τροφήν αυτών·
25 Las hormigas, pueblo no fuerte, y en el verano preparan su comida;
25 The ants are not a strong people, yet they provide their food in the summer.
26 οι χοιρογρύλλιοι, οίτινες είναι λαός ανίσχυρος αλλά κάμνουσι τους οίκους αυτών επί βράχου·
26 Los conejos, pueblo nada esforzado, y ponen su casa en la piedra;
26 The hyraxes are but a feeble folk, yet make they their houses in the rocks.
27 αι ακρίδες, αίτινες δεν έχουσι βασιλέα αλλ' εκβαίνουσι πάσαι ομού κατά τάγματα·
27 Las langostas, no tienen rey, y salen todas acuadrilladas;
27 The locusts have no king, yet they advance in ranks.
28 ο ασκάλαβος, όστις βαστάζεται εν ταις χερσίν αυτού, και διατρίβει εν τοις παλατίοις των βασιλέων.
28 La araña, ase con las manos, y está en palacios de rey.
28 You can catch a lizard with your hands, yet it is in kings’ palaces.
29 Τα τρία ταύτα βαδίζουσι καλώς, μάλιστα τέσσαρα περιπατούσιν ευπρεπώς·
29 Tres cosas hay de hermoso andar, y la cuarta pasea muy bien:
29 “There are three things which are stately in their march, four which are stately in going:
30 Ο λέων, όστις είναι ο ισχυρότερος των ζώων, και δεν στρέφει από προσώπου τινός·
30 El león, fuerte entre todos los animales, que no torna atrás por nadie;
30 The lion, which is mightiest among animals, and doesn’t turn away for any;
31 Ο αλέκτωρ, ο τράγος έτι· και ο βασιλεύς, περικεκυκλωμένος υπό του λαού αυτού.
31 El [lebrel] ceñido de lomos; asimismo el macho cabrío; y un rey contra el cual ninguno se levanta.
31 the greyhound; the male goat; and the king against whom there is no rising up.
32 Εάν έπραξας αφρόνως υψόνων σεαυτόν, και εάν εβουλεύθης κακόν, βάλε χείρα επί στόματος.
32 Si caiste, [fué] porque te enalteciste; y si mal pensaste, [pon] el dedo sobre la boca.
32 “If you have done foolishly in lifting up yourself, or if you have thought evil, put your hand over your mouth.
33 Διότι όστις κτυπά το γάλα, εκβάλλει βούτυρον· και όστις εκθλίβει την ρίνα, εκβάλλει αίμα· και όστις ερεθίζει οργήν, εξάγει μάχας.
33 Ciertamente el que exprime la leche, sacará manteca; y el que recio se suena las narices, sacará sangre: y el que provoca la ira, causará contienda.
33 For as the churning of milk produces butter, and the wringing of the nose produces blood, so the forcing of wrath produces strife.”
People & places in this chapter
From this site's family tree and Bible maps, only where those guides cite this chapter.
People
Agur
Named in Proverbs 30:1 as the speaker whose words and burden are recorded there, addressed to Ithiel and Ucal.
Cited in the guide: Proverbs 30:1
Ithiel
A man to whom Agur declared his words in Proverbs 30:1.
Cited in the guide: Proverbs 30:1
Jakeh
Named only as the father of Agur, whose words fill Proverbs 30.
Cited in the guide: Proverbs 30:1
Ucal
A man named with Ithiel as addressee of Agur's words in Proverbs 30:1.
Cited in the guide: Proverbs 30:1
Cross references (29)
Related passages for each verse, from the Treasury of Scripture Knowledge as collected and ranked by readers at OpenBible.info.
- 1 Proverbs 31:1; 2 Peter 1:19–21
- 2 Psalm 73:22; 1 Corinthians 3:18; Proverbs 5:12; 1 Corinthians 8:2; Isaiah 6:5
- 3 Ephesians 3:18–19; Revelation 3:7; Proverbs 9:10; Romans 11:33; Job 11:7–9
- 4 John 3:13; Ephesians 4:8–10; Job 26:8; Isaiah 9:6; Isaiah 7:14
- 5 Psalm 18:30; Psalm 12:6; James 3:17; Psalm 84:11; Psalm 3:3
- 6 Deuteronomy 12:32; Deuteronomy 4:2; Revelation 22:18–19; Job 13:7–9; 1 Corinthians 15:15
- 7 Luke 10:42; Psalm 27:4; 2 Kings 2:9; 1 Kings 3:5–9; Psalm 21:2
- 8 1 Timothy 6:6–8; Psalm 62:9–10; Psalm 119:37; Matthew 6:33; Luke 11:3
- 9 Hosea 13:6; Deuteronomy 31:20; Ezekiel 16:49–50; Deuteronomy 8:10–14; Nehemiah 9:25–26
- 10 Ecclesiastes 7:21; Romans 14:4; Daniel 3:8–18; 2 Samuel 19:26–27; 2 Chronicles 24:22–24
- 11 Proverbs 20:20; Deuteronomy 27:16; Proverbs 30:17; Exodus 21:17; Proverbs 30:12–14
- 12 Luke 18:11; Proverbs 16:2; 2 Timothy 3:5; Jeremiah 2:35; Titus 3:5
- 13 Proverbs 6:17; Isaiah 2:11; Psalm 101:5; Psalm 131:1; Ezekiel 28:9
- 14 Psalm 57:4; Psalm 3:7; Psalm 14:4; Job 29:17; Psalm 58:6
- 15 Proverbs 30:21; Romans 16:18; Proverbs 6:16; Proverbs 30:29; Jude 11–12
- 16 Proverbs 27:20; Habakkuk 2:5; Genesis 30:1
- 17 Proverbs 30:11; Proverbs 23:22; Deuteronomy 21:18–21; Leviticus 20:9; Proverbs 20:20
- 18 Job 42:3; Psalm 139:6
- 20 Proverbs 7:13–23; Proverbs 5:6; Numbers 5:11–30
- 22 Proverbs 19:10; Ecclesiastes 10:7; 1 Samuel 25:36–38; 1 Samuel 25:3; 1 Samuel 25:10–11
- 23 Proverbs 21:19; Proverbs 27:15; Proverbs 21:9; Proverbs 29:21; Proverbs 19:13
- 24 Job 12:7
- 25 Proverbs 6:6–8
- 26 Psalm 104:18; Leviticus 11:5
- 27 Joel 1:6–7; Joel 2:7–11; Psalm 105:34; Exodus 10:4–6; Joel 2:25
- 30 Judges 14:18; Numbers 23:24
- 31 Daniel 3:15–18; Proverbs 20:2; Proverbs 16:14
- 32 Job 21:5; Romans 3:19; Job 40:4; Micah 7:16–17; Proverbs 26:12
- 33 Proverbs 29:22; Proverbs 17:14; Proverbs 28:25; Proverbs 15:18; Proverbs 26:21
Cross references: OpenBible.info (CC BY), drawn mainly from the public-domain Treasury of Scripture Knowledge. · Sources & licences
What the Fathers said
Passages from the Church Fathers that expound or quote this chapter, verbatim from the public-domain Schaff edition (19th-century English translations).
How these were chosen
“Commentary” is the opening of a homily or exposition on this chapter (John Chrysostom’s homilies, Augustine’s tractates, sermons and expositions of the Psalms). “Quotes” are sentences where the edition’s own footnotes identify a quotation of a verse here, kept only when the wording matches the verse. Only works whose authorship is not in doubt are used. Psalms follow the Hebrew/English numbering (Augustine numbers them as the Septuagint does: his Psalm 50 is Psalm 51 here).
The slave shook the world, since by three things the earth is shaken, and the fourth it cannot bear,--if a slave became a king.
Read in context · Nicene and Post-Nicene Fathers, series 2, vol. 7 (1894)
There are in the Book of Proverbs three things which go well, a lion, a goat, and a cock; and to these is added a fourth;--a King making a speech before the people, to pass over the other sets of four which are there counted up, although things of various natures.
Read in context · Nicene and Post-Nicene Fathers, series 2, vol. 7 (1894)